گفتگو با احمد رسول زاده

دوبله نوعی بازیگریست

«احمد رسول‌زاده هستم؛ از گویندگان قدیمی، بسیار قدیمی. تقریبا نیم‌قرن پیش كار دوبله را آغاز كردم و از پیشقدمان این حرفه بوده و سال‌های سال در این عرصه فعالیت كرده‌ام.»

این پیشكسوت دوبله كه در جشنواره‌ی شانزدهم تولیدات رادیویی و تلویزیونی مراكز استان‌ها مورد تجلیل قرار گرفت، درباره‌ی عرصه‌ی دوبله به خبرنگار سرویس تلویزیون خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: در انواع و اقسام فیلم‌ها هم گویندگی و هم مدیر دوبلاژی و تنظیم دیالوگ آنونس فیلم هم گفته‌ام در تمام شاخصه‌های مربوط به دوبلاژ تجربه‌اندوزی كرده‌ام.

گوینده‌ی نقش آنتونی كویین درباره‌ی كم‌تر فعالیت‌كردن خود در عرصه‌ی دوبله در سال‌های اخیر گفت: فیلم‌های بزرگی مثل «بن هور» و «پدر خوانده» را دوبله كرده‌ام، ولی در این دو دهه‌ی اخیر به فیلم‌های مستند گرایش پیدا مستند خارجی كه درباره‌ی طبیعت است، برایم جذابیت فراوانی دارد. در كنار فیلم‌های مستند، برای گویندگی در فیلم‌های سینمایی دعوت می‌شوم و در آن‌ها حضور می‌یابم.

وی در حاشیه‌ی جشنواره شیراز درباره‌ی فعالیت‌های خودبا اشاره به گویندگی كم‌تر صداپیشگان قدیمی در حال حاضر اظهار كرد: برخی این دوبلورها فوت كرده‌اند، بقیه هم هنوز كار می‌كنند به هرحال كم‌وبیش آن‌ها هم در برنامه‌ها گویندگی می‌كنند. ممكن است كم‌كاری شود، با این‌حال غرض خاصی نیست كه قدیمی‌ها در این حرفه باشند یا نباشند.

منبع: ایسنا

احمد رسول‌زاده همچنین معتقد است: اكنون فرصت كافی در اختیار نداریم تا متن‌ها را بخوانیم و مرور كنیم.

به گزارش خبرنگار سرویس تلویزیون خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) این پیشكسوت دوبله كه از سال 1332 وارد عرصه ی دوبله شده است، با اشاره به شرایط دوبله در حال حاضر اظهار كرد: قبلاً فرصت لازم برای تنظیم دیالوگ‌ها وجود داشت ولی اكنون فرصت كافی برای كار كردن روی آن‌ها را در اختیار نداریم.

*دوبله نوعی بازیگریست.

این پیشكسوت، دوبله را نوعی بازیگری توصیف و اظهار كرد: اغلب دوبلورهای ایرانی در تئاتر بازی نكرده‌اند، ولی بازیگر هستند و در دوبله خلاقیت به خرج می‌دهند. البته در این عرصه اگر تقلید نیز به خوبی انجام شود، اشكالی ندارد.

*گویندگی هنرپیشگان ایرانی به جای خودشان یا انتخاب دوبلور

رسول‌زاده كه چندی پیش به عنوان چهره‌ی ماندگار در برنامه‌ی «طلوع ماه» تلویزیون با پرسشگری داریوش ارجمند انجام شد سخن می‌گفت، درباره‌ی صحبت هنرپیشگان ایرانی به جای خودشان هنگام دوبله یا انتخاب گوینده برای نقش‌های آنان گفت: كارگردانان در این زمینه دیدگا‌ه‌های مختلفی دارند. به عنوان نمونه مرحوم علی حاتمی به شدت به دوبله اعتقاد داشت. شاید به این دلیل كه فیلم‌نامه‌های زیبای او از سوی گویندگان، برجسته‌ترمی‌شد.

این پیشكسوت دوبله اضافه كرد: یك بحث اساسی مطرح می‌شود كه گویندگان چه نقشی در سریال‌های ایرانی دارند. یك اشتباه كلی در این زمینه وجود دارد كه برخی فكر می‌كنند ما باید روی فیلم‌ها و سریال‌های ایرانی صحبت كنیم. در صورتی كه« بایدی» وجود ندارد، چون كار ما دوبله‌ی فیلم‌های خارجی بوده است. به همین دلیل به آن «دوبله» می‌گویند.

وی در ادامه اظهار كرد: برخی نیز می‌گویند كه چرا برخی فیلم‌های ایرانی دوبله شده است. در صورتی كه ما به دنبال دوبله‌ی فیلم‌های ایرانی نرفته‌ایم بلكه سازندگان این آثار از ما خواستار دوبله‌ی فیلم های خود شده‌اند.

رسول‌زاده گفت: صدای بازیگرباید پخش شود. یعنی یا سرصحنه ضبط شود یا اگر فیلم یا سریال قرار است دوبله شود، او خود پشت میكروفن دوبله قرار گیرد و گویندگی كند.

*تهمت بسته بودن درهای دوبله از ما برداشته شد

مدیر دوبلاژ فیلم «وداع با اسلحه» درباره آموزش گویندگان جدید گفت: مدت‌ها بود كه به دوبلورها و مدیران دوبلاژ گفته می‌شد كه شما درها را بسته‌اید و كسی را به این حرفه راه نمی‌دهید. ولی خوشبختانه حدود چهار سال پیش، به ویژه از طریق صدا و سیما گویندگان جدید به دوبله وارد می‌شوند.

وی افزود:معمولاً حدود 40 تن از آن‌ها ثبت نام می‌شوند و آموزش می‌بینند و در نهایت حدود شش تن گزینش شدند. الان حدود 40 گوینده جدید در دوبله كار می‌كنند، برخی از آن‌ها مستعد و از صدای خوبی برخوردار هستند. در هر حال خوشحالم كه این تهمت از ما برداشته شد.

رسول‌زاده در زمینه‌ی آموزش دوبلورهای جدید اظهار كرد: آن‌ها به شیوه‌ی سنتی آموزش می‌بینند بدین‌صورت كه در استودیو می‌نشینند و نگاه می‌كنند و كم‌كم می‌آموزند. البته كلاس‌های آموزشی هم برای آن‌ها برگزار می‌شود. و روی فیلم‌هایی كه قرار نیست پخش شود، تمرین می‌كنند و مانند دوبله‌ی واقعی برای گویندگی دعوت می شوند.

*زیرنویس یا دوبله

رسول‌زاده با اشاره به استفاده از زیرنویس در فیلم‌ها و سریال‌ها گفت: خیلی‌ها معتقدند كه فیلم نباید دوبله شود، البته برخی هم اعتقاد دارند كه فیلم‌ها نباید ترجمه شوند چون فضای دیالوگ‌ها را نمی‌توان با استفاده از زبان فارسی ایجاد كرد، در صورتی كه این حرف بی‌معنی است. چون اگر ترجمه وجود نداشته باشد، ما از خواندن آثار بزرگ دنیا محروم می‌شویم. به هر حال ممكن است ذره‌ای مفاهیم تغییر كند ولی در مقابل آنچه كه دریافت می‌كنیم،این مقدار ناچیز است.

وی اضافه كرد: زیرنویس در دوبله در ایران جوابگو نبوده است، چون رفت و برگشت میان خواندن و دیدن تصویر موجب ایجاد اختلال در برقراری ارتباط با فیلم می شود.از سوی دیگر اكنون دوبله به جایگاه خود در ایران رسیده است چراكه بهترین روش فهم یك فیلم است.

دوبلور آنتونی كوئین تصریح كرد: دوبله‌ی حساب شده با استفاده از یك مدیر دوبلاژ باسواد و گویندگان خوب می تواند راهگشا باشد. بدین ترتیب كه برای یك دوبله‌ی خوب، باید صداها را متناسب با نقش‌ها انتخاب كرد و در كنار هم ‌چید. در حقیقت مدیر دوبلاژ یك كارگردانی در محدوده‌ای كوچك است.

*كیفیت دوبله ی كشورهای دیگر

وی درباره‌ی دوبله‌های فرانسه و آلمان گفت: ایجاد فضای بازیگری در دوبله‌ی این كشورها كمتر دیده می‌شود وآنان بیش‌تر به خواندن صرف ترجمه اكتفا می‌كنند. در صورتی كه دوبله‌ی ایران از حس و حال و گرمی خاصی برخوردار است. البته در دوبله‌های فرانسوی و آلمانی نیز كم‌وپیش این ویژگی هست.اما درآلمانی‌ها كمتر دیده‌ می‌شود.

به گفته‌ی رسول‌زاده نخستین بار دوبله در فرانسه انجام شد.

*مراحل دوبله

این پیشكسوت درباره‌ی مراحل دوبله اظهار كرد: در تلویزیون پس از ترجمه شدن فیلم، متن را در اختیار ویراستار برای بررسی قرار می‌دهند. پس از تصحیح متن از سوی او، متن و تصویر در اختیار مدیر دوبله قرار می‌گیرد. سرپرست گفتار متن را می‌خواند و نكات لازم را مدنظر قرار‌ می‌دهد. سپس صداپیشگان را انتخاب می‌كند.

رسول‌زاده در پاسخ به این پرسش كه آیا اتفاق افتاده است كه پس از خواندن متن و دیدن فیلم به این نتیجه برسید كه ترجمه قوت لازم را ندارد، تصریح كرد: كم‌تر،این اتفاق افتاده است.

*تبدیل اصطلاحات زبان‌ دیگر به اصطلاحات زبان فارسی

مدیر دوبلاژفیلم«بن هور» درباره‌ی تبدیل اصطلاحات زبان‌ اصلی فیلم به اصطلاحات زبان فارسی گفت: در این زمینه موارد متفاوتی وجود دارد .به عنوان نمونه در فیلمی یكی از شخصیت‌ها برای افراد دیگری لطیفه‌ای تعریف می‌كند و آن‌ها می‌خندند . ما هنگام دوبله باید معادلی برای مخاطب ایرانی قرار دهیم، كه او از خندیدن هنرپیشه‌ها متعجب نشود. از سوی دیگر مواردی چون اصطلاحات و ضرب‌المثل‌ها پشتوانه‌هایی در هر فرهنگ دارند كه گاهی كار مدیر دوبلاژ و مترجم را در معادل‌سازی برای مخاطب ایرانی مشكل می‌كند.

*حفظ جایگاه مهم است نه رسیدن به آن

این پیشكسوت دوبله در بخش دیگری از سخنان خود در «طلوع ماه» سیما تأكید كرد: رسیدن به جایگاهی مهم نیست بلكه حفظ آن مهم است. خیلی از گویندگان ما به مراتبی رسیده‌اند.اما پس از آن با قبول گویندگی به جای برخی نقش‌هاافت كرده‌اند.

*ضرورت آشنایی مدیر دوبلاژ به زبان های خارجی

مدیر دوبلاژ فیلم «فرار بزرگ»در پاسخ به این پرسش كه آیا لازم است كه مدیر دوبلاژ با زبان اصلی فیلم آشنا باشد، اظهار كرد: اگرمدیر دوبلاژ با زبان دیگری آشنا باشد، مسلماً به او كمك می‌كند.البته من در حد ترجمه، زبان نمی‌دانم ولی می توانم روی متنی كه به من می دهند، كار كنم.

*تفاوت مدیر دوبلاژی در گذشته و حال

رسول‌زاده در زمینه تفاوت مدیر دوبلاژی در گذشته و حال توضیح داد: كار مدیر دوبلاژی اكنون همانند حدود 30و 40 سال پیش است چون وظایفی مشخص و همیشگی دارد كه مسأله انتخاب گوینده برای نقش، مهم‌ترین قسمت كار مدیر دوبلاژ است.

وی درباره‌ی رد پیشنهاد دوبله‌ی یك فیلم پس از دیدن آن گفت: این كار را نكرده‌ام ولی فیلم خوب، به دوبله ارزش می‌بخشد یا دست كم دوبله چیزی از آن كم نمی‌كند.

*دوبله به شیوه‌ی «اینكاسترو»

رسول‌زاده درباره‌ی دوبله به شیوه‌ی "اینكاسترو" گفت: من اعتقادی به این كار ندارم. چون بده بستان بین گویندگان هنگام ادای دیالوگ ارزشمند است و به كیفیت دوبله‌ی اثر كمك‌ می‌كند. اما الان در بعضی كارها هر گوینده‌ای می‌آید نقش خود را می‌گوید و می‌رود. برخی فكر می‌كنند كه این پدیده،به معنای پیشرفت در كار دوبله است ولی دوبله به این شیوه، تنها باعث شتاب می‌شود و به كار لطمه‌ می‌زند.

*انتخاب گویندگان

وی درباره‌ی چگونگی انتخاب گویندگان به عنوان یك مدیر دوبلاژ گفت: مشكل‌ترین و حساس‌ترین بخش دوبله همین مرحله است. اوایل كه كار دوبله را شروع كردیم، به شدت این موضوع مطرح بود كه چگونه صداهایی را به جای هنرپیشگان مختلف انتخاب كنیم. برخی از همكارانم معتقد بودند كه صداها را بر اساس چهره‌ها گزینش كنیم. مدتی به این شیوه عمل كردیم، ولی نتیجه‌ای چندان مطلوب نبود. چرا كه دوبلورهای انتخاب شده در حد انتظار ما عمل نمی‌كردند. به مرور صداها جان خود را پیدا كردند، به عنوان نمونه صدایی كه الان آقای منوچهر والی‌زاده دارد، پس از صحبت به جای 100 و 200 نقش جوان جای خود را پیدا كرده است بدین ترتیب دوبلورها بر اثر تكرار صداها جای خود را در ذهن مردم پیدا كرده‌اند.

*آیا تابه حال صدایی شبیه یك هنرپیشه را برای صحبت‌ به جای او انتخاب كرده اید؟

گوینده ی اورسن ولزدر پاسخ به این پرسش كه آیا امكان داشته است كه صدایی شبیه یك هنرپیشه را برای صحبت‌ به جای او انتخاب كنید، تصریح كرد: در روند انتخاب گوینده، صدای بازیگر در انتخاب دوبلور آن تأثیر گذاشته است و این صدا روی نقش‌های دیگر آن هنرپیشه تكرار شده است و نتیجه‌ی آن اكنون باعث شده است كه دوبلوری برای گفتن نقش‌های یك هنرپیشه خاص انتخاب شود.

*بازنویس دیالوگ ها كیست؟

وی در پاسخ به این پرسش كه كسی كه سال‌هاست دیالوگ‌ها را برای گویندگان بازنویسی می‌كند، كیست، گفت: او دوست و همكار ما آقای محمد یاراحمدی است و تخصص عجیبی در نوشتن نقش‌ها دارد. البته در ابتدا كه ما كار دوبله را شروع كردیم، مدیر دوبلاژ متن ترجمه شده را به گویندگان!دیكته می‌كرد.این كار موجب آشنایی آنان با دیالوگ‌ها می‌شد اما زمان بربود. بنابراین تصمیم گرفته شد كه كسی این كار را بر عهده بگیرد.یاراحمدی فردی بود كه خوب این كار را شروع كرده و ادامه داده است و او خط بسیار خوش و خوانایی دارد.

رسول‌زاده درباره‌ی علت انتخاب كاغذ كاهی برای نوشتن دیالوگ‌ها روی آن اظهار كرد: این كاغذ بازتاب نور به چشم گوینده را كاهش می‌دهد بنابراین دوبلورها راحت‌تر می‌توانند از روی آن بخوانند.

این چهره ماندگار دوبله در بخش دیگری از صحبت‌های خود در زمینه‌ی دوبله‌ی هم‌زمان فیلم‌ها گفت: در این نوع دوبله، هنگام نمایش فیلم، یك زن، جای تمام زن‌ها و حتی پسربچه‌ها و یك مرد به جای تمامی نقش‌های مرد صحبت می‌كند.

*رابطه‌ی مدیر دوبلاژ و صدا بردار

وی درباره‌ی رابطه‌ی مدیر دوبلاژ و صدا بردارگفت: صدابردار تأثیر زیادی دارد. یك نوع هماهنگی بین مدیر دوبلاژ و او باید به وجود آید. از سوی دیگر استودیو باید برای دوبله آماده باشد. الآن صدا خیلی پیشرفت كرده است و خوشبختانه تلویزیون دستگاه‌های بسیار پیشرفته‌ای خریده و نصب كرده است بنابراین چه از نظر تجهیزات و چه از لحاظ صدا مشكلی نداریم.

این پیشكسوت دوبله اضافه كرد: صدابردار باید به كار خود اشراف داشته باشد، مدیر دوبلاژ هم باید با صدابردار تعامل داشته باشد و درباره‌ی چگونگی انعكاس صداها با او صحبت كند. البته اخیراً برخی صداهایی مثل صدای تلفن را می‌سازند. در كل كار صدابرداری بسیا مهم است.

*تفاوت‌های دوبله از روی پرده و از طریق تلویزیون

وی درباره‌ی تفاوت‌های دوبله از روی پرده و از طریق تلویزیون گفت: اگر الان دوبلورهایی داریم كه كار خود را خوب بلد هستند، كسانی هستند كه فیلم‌ ها را از روی پرده بزرگ دوبله كرده‌اند. البته استفاده از پرده برای دوبله تأثیرات دیگری هم دارد.

رسول زاده در پایان با اشاره به نمایش فیلم از تلویزیون برای دوبله‌ی آن اظهار كرد:به علت كوچك بودن صفحه ی تلویزیون نسبت به پرده باید هنگام دوبله دقت زیادی كرد كه جمله فردی كی شروع و چه زمانی تمام می‌شود ،در نتیجه كار مشكل‌تر می‌شود.

• آخرین ویرایش:-
• دنبالک ها:ایسنا ،