خانواده پایدار

عکس های اختصاصی: مصطفی زیدآبادی

گزارش: امید محمودزاده ابراهیمی

با همیاری شورای شهر و شهرداری سیرجان پنجشنبه گذشته، سیرجان میزبان كارشناس خوب و دوست داشتنی تلویزیون، یعنی خانم دكتر سیما فردوسی‌پور بود.

صحبت‌های دكتر فردوسی‌پور از تعریف نوع خانواده‌ها آغاز می‌گردد. صحبت از نوع خانواده «گسترده» و «هسته» است. «خانواده‌ی دیروز و خانواده امروز. هر كدام نقاط قوت و ضعفی دارند. در خانواده‌های گسترده ارتباط شكل جمعی‌تر و روحیه جمعی نیز متعاقبا جمع‌گرا بوده است. اختلاف‌های كمتر و مشكلات كمتر در خانواده‌های هسته كه ما امروز با آن مواجه هستیم؛ این ویژگی‌ها در آن‌ها وجود ندارد، در عوض در این خانواده‌ها فرزندان وقت بیشتری از خانواده دریافت می‌كنند و ... البته نقاط ضعفی نیز هر دو نوع این خانواده‌ها داشته‌اند.» نقاط ضعف خانواده اول یعنی گسترده را از زبان دكتر نشنیده‌ام، اما فكر می‌كنم نیاز به استقلال در نهایت منجر شده است كه خانواده گسترده به هسته تبدیل شود. خانواده هسته هم‌چون دیگر روحیه جمع‌گرا سابق را نداشته طبیعتا دچار مشكلاتی گردیده است. مثل نبود ریش سفیدی بزرگان و تضاد افكار در این نوع خانواده‌ها.

فصل بعدی سخنان دكتر فردوسی‌پور اشاره به رفتارهای تكانشی و كنترل هیجانات فردی اختصاص دارد. «در علم روانشناسی رفتار تكانشی رفتاری است كه هیچ پشتوانه فكری در پس خود ندارد و بیشتر به هیجانات فرد بستگی دارد. فردی كه بتواند هیجانات خود را كنترل كند، قطعا رشد بیشتری خواهد داشت.» شاید این بخشی از صحبت‌های دكتر فردوسی‌پور بیشتر اشاره به ما «نسل سومی‌»ها دارد. نسل سومی‌ها حالا در سن ازدواج قرار دارند. سن ازدواج، سن جوانی، سن شور و شعف. پس كنترل هیجانات زندگی بخشی از رفتارهای كنترلی در این سن محسوب می‌شوند. در حدیثی از حضرت علی(ع) داریم كه در هیجانات (شور، شعف، خشم و ...) نمی‌توان «تصمیم، تنبیه و تدبیر» انجام داد. اما باید برای این كنترل‌ها چه كنیم؟ دكتر فردوسی‌پور اشاره به مراقبت و توجه به خود دارد. «جسم ما از روان ما جدا نیست. پس بهتر است حسابی مراقب این جسم باشیم. اختلال در خواب 8 ساعته مداوم یكی از مشكلاتی است كه می‌تواند روی روحیه و روان فرد تاثیر بگذارد. خواب كم باعث كاهش سرتونین در مغز می‌شود كه همین عامل باعث غمگین بودن و میل به افسردگی هر چه بیشتر می‌شود. لازمه یك خانواده پایدار، انسان‌های پایدار است. برای داشتن روانی سالم، باید جسمی سالم داشت.»
بخش بعدی سخنان دكتر فردوسی‌پور اشاره به آگاهی‌های زن و مرد نسبت به یكدیگر دارد. «زن و مرد از یك جنس آفریده شده‌اند و زن‌ها باید از مردها و مردها باید از زن‌ها آگاهی داشته باشند. آگاهی از نیازهای یكدیگر نسبت به هم.» با شنیدن این جمله از دكتر كه حرف‌زدن یك نیاز برای خانم‌هاست. خیلی از ما (و همچنین حضار در همایش) با شنیدن این حرف، لبخندی بر لب می‌نشانیم. حتی خانم‌ها خود نیز به این حرف می‌خندند. تعجبی هم ندارد، هیچ كس تا به حال از چنین سخنانی پرده‌برداری نكرده بود، پس طبیعی است كه ابتدا بخندیم، اما خیلی خوب است. بعد اتمام آن؛ آگاهی به دست آورده باشیم. دكتر فردوسی در ادامه سخنان خویش می‌گوید: «خداوند برای هر كاری كه انسان انجام می‌دهد، مركزی برای آن در مغز در نظر گرفته است. مركز تكلم چیزی است كه همه ما آن را داریم» اما دكتر فردوسی‌پور اشاره دارد كه بعضی از خانم‌ها 2 مركز تكلم دارد. مثل یك هواپیمای 2 موتوره... اینجاست كه سالن روی هوا می‌رود!
«تحقیقات نشان داده است كه 7000 لغت در روز نیاز خانم‌هاست و اگر این نیاز برطرف نشود، ممكن است تلفن و ... وسیله سرگرمی برای بعضی خانم‌ها تبدیل شود.» دكتر فردوسی‌ اشاره به این دارد كه می‌توان قلب آقایان را از راه میان‌بُر از معده‌شان به دست آورد و هم‌چنین كارهایی كه خانم‌ها می‌توانند در زمان آمدن آقایان به منزل انجام دهند و ...
همه ما (چه خانم و چه آقا) داریم با خنده به این صحبت‌ها گوش می‌دهیم. قبل‌ها می‌شنیدیم كه حقیقت تلخ است، اما گویی اینجا حقیقت از یك فیلم كمدی زن و شوهری هم بیشتر می‌تواند مایه خنده باشد! شاید خیلی از خانم‌ها و آقایان حاضر در جمع چنین كارهایی را در روز با روزمرگی خودشان انجام دهند، اما پای صحبت كردن و نگاه از بالا به همین كارها كه می‌شود، همه با لبخند گوش شنوا می‌شوند.
بخش بعدی سخنان دكتر فردوسی اشاره به خانواده قانونمند، تربیت فرزندان و محبت بین زن و مرد اشاره دارد. «خانواده‌های پایدار همیشه به اصولی پایبند هستند. این اصول باید از سوی همه افراد خانواده مورد پذیرش و اجرا قرار گیرد. در بحث تربیت فرزندان رمز موفقیت این است كه پدر و مادر باید یك حرف بزنند. هیچ‌گاه نباید فرزند را به خاطر كارهای بد تنبیه بدنی كرد. می‌توان طور دیگری برخورد كرد. اگر فرزند كار بدی انجام داد او را «محروم» كنید و اگر كار خوبی انجام داد او را «تشویق» كنید. محبت و احترام را یاد بگیریم. پدر و مادر باید با یكدیگر با احترام برخورد كنند تا این برخورد الگویی برای فرزندان باشد. ما داریم با بحران بی‌احترامی روبه‌رو می‌شویم و این اصلا خوب نیست.»
«در بحث محبت و ابراز آن حدیثی داریم از پیامبر اعظم (ص) كه می‌فرمایند: اگر به كسی محبت دارید، آن را به زبان بیاورید. مردها باید به زن‌ها ابراز محبت كنند. ابراز یعنی آن را به زبان بیاورند و نه آنكه بخواهند آن را با چیزهای دیگر توجیه كنند.»
دكتر فردوسی در ادامه سخنان خود بحث را به «فرد» باز می‌گرداند و اینكه اگر هوش هیجانی یك فرد بالا باشد، یعنی درك یكدیگر بالاتر است. البته این هوش هیجانی ارتباطی با هوش تحصیلی و ... ندارد. لطفا اشتباه نكنید! آدم‌ها با درك متقابل یكدیگر به هم نزدیك می‌شوند. حكایت «درك متقابل» حكایت گمگشته امروز ماست. «او مرا درك نمی‌كند» تكیه كلام خیلی از ما در زندگی‌های امروز است.
دكتر فردوسی‌پور به این امر اشاره نكرد كه آیا هوش هیجانی اكتسابی است یا به ذات است. اما به نظر من با توجه به این كه رفتار بیشتر اكتسابی است تا ذاتی پس هوش هیجانی هم می‌تواند بیشتر اكتسابی باشد تا ذاتی.

پس از استراحتی كوتاه به بخش سوال‌ها می‌رسیم. بخش جذابی كه البته نشانه‌های بسیاری در خود دارد. نشان از طرز فكر فرد و متعاقبا جامعه او، رفتارهای جمعی و نقطه‌نظرها من باب مساله‌ای خاص. از میان سوالات بسیار، چند سوال به نظرم جالب آمد كه البته پاسخ‌های دقیق دكتر فردوسی‌ هم جالب توجه بود.
گویا خانمی سوال پرسیده بود كه دختر 3 ساله من حرف از عروسی و عروس شدن می‌زند و به یكباره سالن عین بمب منفجر از خنده می‌شود. اما پاسخ دكتر فردوسی شاید پاسخ به خیلی از سوالات دیگر هم باشد:‌ «چرا شما تا چنین موضوعی بحث می‌شود، سریعا فكر منفی درباره آن می‌كنید؟ این كودك عروس را می‌بیند كه زیباست و آرایش كرده است، پس خود را با تو همانند می‌كند و این یك نیاز است. بچه‌ها این را دوست دارند كه مساله مهمی نیست و مقطعی است. دیدتان را نسبت به مسائل عوض كنید.»
سوال دیگر یكی از حضار این بود كه كسی را دوست دارم، اما نمی‌توانم با او ازدواج كنم. خیلی به او وابسته شده‌ام؛ چطور او را فراموش كنم؟
دكتر فردوسی‌پور این‌بار بدون توضیح دیگری راه‌های فراموش كردن افراد را یادآور می‌شود و اینكه هر عشقی لزوما به ازدواج ختم نمی‌شود. اماراه‌های فراموش كردن: 1- او را نبینید 2- از او و برای او ننویسید 3- صدایش را نشنوید 4- سراغ او را نگیرید.
سوال بعدی درباره پرخاشگری بچه‌هاست كه پاسخ دكتر اینگونه است:
« جدی، مهربان، منطقی و از همه مهمتر صبور باشید. بچه‌ها را زود بخوابانید. مواد خوراكی كه رنگ در آن‌هاست، كم كنید و كارها را مشخص كنید.»
سوال كننده بعدی نظر خانم دكتر را درباره نحوه پوشش خانم‌ها می‌پرسد كه پاسخ بدین گونه است:
«لباس‌های تنگ نپوشید، چون این لباس‌ها باعث می‌شوند فشار به جسم بیاید كه متعاقبا روی روان تاثیر منفی دارد. جسم باید آزاد باشد تا روحیه‌ها آزادتر شود.»
صحبت‌ها و واكنش‌های دكتر فردوسی‌پور مثل همیشه خیلی منطقی و آرام و با دید مثبت فوق‌العاده‌‌ای بود.
در حالی كه هیچ كدام از ما درباره‌ای از اوقات این همایش انتظار نداشتیم كه دكتر فردوسی‌پور اینگونه برخورد و واكنش داشته باشند. امیدواریم از این قبیل حركت‌های فرهنگی و اجتماعی باز هم وجود داشته باشد. قطعا تداوم چنین حركت‌هایی به پویایی یك جامعه كمك شایانی خواهد كرد. از زحمات همه مدیران شهرداری و شورای شهر در برپایی این همایش تشكر ویژه داریم.

• آخرین ویرایش:چهارشنبه 11 آذر 1388