این یک نقد نیست. فارغ از همه هیاهوها بیاییم به اخراجی های 2 و موجی که از آن ایجاد شد، بپردازیم؛ پس از فروکش تب دیدن آن در سینماها و انتظار یک و نیم ماهه برای نمایشش در تک سینمای شهرمان.گرچه فرصت نقد هنری آن دیگر نیست و هر آنچه که بوده گفته شده است.گرچه اعتقاد دارم اخراجی ها کمتر مورد نقد هنری قرار گرفت و بیشتر برچسب خورد تا اینکه نقد اصولی شود.

اخراجی ها ابتدا یک تناقض جدی ست میان انتخاب مردمی و منتقدان و رسانه ها. اخراجی ها در نزد مردم محبوب بود و همین عامل باعث شد که فروش آن به 8 میلیارد برسد اما منتقدان آن را جدی نگرفتند و رسانه ها آن را کوبیدند. چرا؟ به واقع چرا اخراجی ها باید یک شکاف باشد در بین دیدگاه مردمی و سلیقه استاندارد تعریف نشده؟ 3 سال پیش را به یاد بیاورید. اخراجی های 1 در کنار سنتوری در جشنواره فیلم فجر به عنوان پرمخاطب ترین فیلم ها در نزد مردم شناخته شدند. دو فیلمی که از لحاظ محتوا 180 درجه با هم تفاوت داشتند.

دیدگاه عامه فیلم های عامه را می پسندد و برچسب عامه بودن روی فیلم هایی مثل اخراجی ها به خوبی می چسبد.حرفی نیست.اخراجی ها یک فیلم عامه پسند است.باید هم باشد.درباره چنین موضوعی نمی توان فیلم خاص ساخت و سالن های سینما را خالی کرد.

اخراجی ها برخلاف گفته های خیلی ها که دوست دارند بر حسب یک مد رسانه ای آن را بکوبند فیلم خوب و قابل دفاعی است. اخراجی ها از خوده ماست و تمام روایت آن به امروز ما بر میگردد و مختص زمان نیست. تیپ های مختلف نیز نمادی از انسان های امروز ما هستند که یکی گرینیف است یکی حاجی یکی سردار و ...
اخراجی ها دعوت است از همه کسانی که روزی یک دل و همزبان بودند ولی حالا صندلی قدرت آنها را از هم دور ساخته است. اخراجی ها خواسته یا ناخواسته فصل خوبی برای اکران داشت و دارد. نه اینکه روزهای نوروز فروش رویایی برای این فیلم به ارمغان آورد بلکه بسته به شرایطی که جامعه اکنون در آن قرار دارد.

بحث کیفیت فنی فیلم و نحوه شخصیت پردازی را کنار می گذاریم. اخراجی ها بیش از آنکه یک فیلم باشد یک موج اجتماعی ست. موجی که همگان را به دیدن خود دعوت می کند. اخراجی ها به شدت در نزد رسانه ها محکوم است. از کیفیت و فیلمنامه و شوخی ها تا حتی نوع هواپیمایی که در صحنه نشان داده می شود و نحوه گریم خانم ها در فیلم. برای کسی که تیپ میلیاتور های منافقین را به خوبی درآورده باور کردن اشتباهش در نحوه پوشش شیلا خداداد(مهماندار) و مهراوه شریفی نیا(نامزد مرد طرفدار منافقین در فیلم) کمی سخت است.چرا باور نکنیم آدم های اخراجی همان "ما" در عصر معاصر هستیم؟ گرچه از ایرادات کلی و توی چشم هم نمی توان گذشت ولی بحث چیز دیگری ست.

اخراجی ها زیاد عمق ندارد چون به واقع اگر عمق داشت دیگر اخراجی ها نبود. شاید شبیه دیگر فیلم ها میشد مثل آژانس شیشه ای، روبان قرمز و... بحث من مقایسه ای نیست. بحث این است که اخراجی ها را با خودش مقایسه کنیم. اخراجی ها همان طور که گفته شد بیشتر یک دعوت سینمایی و موج است. موج عمق ندارد و فروکش می کند. چرا موجی مثل اخراجی ها خیلی ها را به طمع انداخت؟
دیالوگ های شعاری و سطحی در اخراجی های 2 مثل شماره یک آن زیاد است. صحنه های گوناگون هم بسیار است.در بعضی از صحنه ها شما در اوج خنده هستید و آرام آرام با دیدن صحنه ای مثل حمله به سنگر ایرانی ها با توپ و تانک یکدفعه بر سر صندلی تان میخکوب می شوید و یا صحنه انتهایی فیلم که خیلی ها را قطعا احساساتی کرده است. این فرمول ده نمکی است.باور ندارید؟ پس اخراجی های یک را دوباره نگاه کنید.

واقعا نمی دانم دعوت همگرایانه* ده نمکی چرا اینقدر مورد انتقاد قرار گرفت. آیا ایراد ما عدم تحمل نیست؟ فکر کردیم اخراجی ها دارد تمام دستاورد جنگ تحمیلی مان از ما می گیرد؟ شوخی های از این دست (حالا هر قدر سطحی مثل اخراجی ها و نیش دار و طنز مثل لیلی با من است) واقعا شوخی است. نباید برای نشان دادنش بیانیه صادر کرد. اما فکر می کنم همه این ایرادات به خوده ما بر میگردد. مصادره مطلوب(و بعضا نامطلوب) از یک پدیده کاری ست که حداقل رسانه ها خیلی خوب آن را می شناسند. اخراجی ها اسیر دست رسانه ها شد که هرکدام می خواهند آن را به گونه ای خاص جلوه دهند. از مجلاتی که شوخی های آن را به پایین ترین نوع شوخی متهم می کنند و رسانه هایی که آن را محصول مطلوب یک اندیشه خاص می دانند.

هنر هر وقت از خود یک پدیده صادر کرده است، مورد هجمه دسته جات مختلف قرار می گیرد. قبل از اخراجی ها فیلمی روانه اکران سینماها شد که شاید شوخی های آن اصلا قابل قیاس با فیلمی مانند اخراجی ها نباشد.چه بسا فیلم های دیگر هم...
مصادره به مطلوب و نامطلوب همین است. اخراجی ها پدیده اکران بهار 88 و تاریخ سینمای ایران شده است و همین عامل باعث شد که رسانه ها به هر نحوی از آن برداشت کنند.حالا به هر قصد یا نیتی از نیت های سیاسی تا حسادت های همیشگی.

روی سخن آخرم با همه همکاران رسانه ای است.
 آقایان؛ خانم ها ...خواهش می کنم هنر با هنر نقد کنید. "سیاسی بودن" تنها برچسبی است که نباید به هنر زده شود.مد های رسانه ای می آیند و می روند. شما هستید و این قلم که باید به نحو احسن به کار گرفته شود.در تمامی نقد های منتشر شده از اخراجی های 2 کمتر نقد هنری خواندم و شنیدم.
کاش کسی پیدا شود اخراجی ها را واقعا نقد کند. اخراجی ها فیلم بدی نبود و نیست.
مصادره مطلوب و نامطلوب نفرمایید. در اخراجی ها همه ما متهمیم
به احترام ده نمکی و دعوت هم گرایانه اش از جا بر خیزیم و کلاه از سر برداریم.



* دعوت هم گرایانه را از این لحاظ می گویم بدین خاطر که در اخراجی های 2 یک برداشت از کار قبلی مسعود ده نمکی یعنی "کدام استقلال،کدام پیروزی" در صحنه ی مربوط به مسابقه فوتبال میان اسرا و زندانبان ها استفاده شد. به نحو احسن هم استفاده شد و البته کمتر هم مورد توجه قرار گرفت.بحث اخراجی ها و دعوت هم گرایانه اش هم از همین "کدام استقلال کدام پیروزی" نشات می گیرد.در دیالوگ هایی که برای "حاجی" نوشته شده بود هم تاکید روی چنین بخش هایی وجود داشت.   

عکس: امید محمودزاده ابراهیمی



::. امید محمودزاده ابراهیمی .::

وقتی که از دانشگاه پیاده به سمت بازار می روم با دیدن این نگاره ها که بسیار خوش چهره ! طراحی شده اند، به یاد طراحی اولیه اسکناس های 2 هزار تومانی می افتم که چهره امام را به صورت خشن و عصبی روی اسکناس نقش بسته بود و با اعتراض شدید نمایندگان وقت مجلس مواجه شد و برای اصلاح آن طرح جدیدی ارائه شد.

ایده این نگاره ها بسیار خوب و در خور توجه است اما متاسفانه اینبار در عمل چندان دقت نشده است.همان طور که مشاهده می کنید نقش بستن چهره روی چنین سنگ های کاری سخت و طاقت فرسات اما آیا بهتر نبود این همه زحمتی که برای طراحی این نگاره ها روی چنین سنگ های کشیده است در جای بهتری مورد استفاده قرار می گرفت؟ کاملا مشخص است که چهره ها روی سنگ ها به خوبی در نیامده اند و رنگ آمیزی جالبی هم ندارند و کمتر کسی پیدا می شود که از نقش نگاره ها راضی باشد شاید فقط اجرا کنندگان طرح از کار خود راضی باشند و بس.
در طراحی یک نگاره اینچنینی  زیبایی شناسی جایگاه بالایی دارد.اگر زیبایی شناسی دچار بی توجهی یا نقصان گردد کلیت کار مورد توجه قرار نمی گیرد و زحمات کار زایل می گردد.بهتر بود طراحی و اجرای چنین کاری که بعد فرهنگی و اجتماعی را هم بر خود دارد با تامل بیشتری صورت می گرفت تا اینکه بخواهیم برای شناساندن چهره روی نگاره "اسم" زیر آن بنویسیم !
زیبایی شهری و نقش و نگار های دیوارهای شهری چندی است که از سوی شهرداری مورد توجه قرار گرفته است اما این اصل نباید فراموش شود که زیبایی و چشم نواز بودن این نقش و نگارها بیش از پیش باید مورد توجه قرار بگیرد.

در واکنش به مناظره دیشب :
جمهوری اسلامی،نه یک کلمه کم،نه یک کلمه بیش !

ماهنامه اختصاصی موسیقی «موسیقی قرن 21» با شکل و شمایل تازه ای منتشر شد
آمده ایم که متفاوت باشیم

میر حسین موسوی

تعویق‌های پیاپی عرضه آلبوم‌های موسیقی ایران و در عین حال اعلام صرفا تبلیغاتی شرکت پخش مبنی بر آغاز پخش آلبوم ساعت 9 در راس ساعت 9 روز اعلام شده (9 اردیبهشت)، بهانه‌ای برای مطلبی پیرامون پخش و وضعیت این مرحله بسیار مهم شد.

به طور کلی پخش در بازار به دو شکل اساسی وجود دارد: شبکه پخش دست به دست یا عمده فروشی و شبکه پخش مویرگی. برای مشخص شدن مفهوم این دو شکل، در نظر بگیرید که خرید آبمیوه‌رانی توسط یک فروشگاه موادغذایی از عمده فروش جزئی نزدیک به فروشگاه به صورت یک یا دو بسته است. عمده فروش جزئی از عمده فروش بزرگتری به صورت چند باکس چند باکس خرید می‌کند و همینطور سلسله مراتبی ادامه دارد تا به عمده فروش اصلی برسد که در بالاترین مرحله قرار دارد. این فرآیند پخش سنتی یا عمده فروشی است که توسط مغازه‌دار و عمده فروش انجام می‌شود. مشخص است هر کالایی نمی‌تواند در همه شاخه‌ها توزیع شود و البته اگر کالایی جایگاه خود را در شبکه پیدا کند، به راحتی کنار زده نمی‌شود و حضور بسیار قدرتمندی دارد. در بازار ایران به دلیل باقی‌ماندن ساختار سنتی آن، این نوع پخش از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. برای مثال پخش مویرگی می‌توان توزیع بستنی یا شیر را نام برد که توسط وسایل نقلیه خود شرکت‌ها مغازه به مغازه پخش می‌شود. این پخش در ایران به جز برای مواد غذایی فاسد شدنی، جایگاه خاصی ندارد. در واقع شرکت قدرتمند و منظمی در این قسمت حضور ندارد.
در مورد موسیقی با کمی کنکاش به این نتیجه می‌رسیم که پخش آلبوم‌ها در ایران بر اساس روش اول و سنتی انجام می‌شود. در واقع یک شرکت پخش که ادعای قدرتمندی می‌کند، تنها کاری که انجام می‌دهد این است که با چند فروشگاه معتبر در سایر شهرها تماس می‌گیرد و مجموعه‌های خود را طبق سفارش فروشگاه‌ها برای آنها از طریق باربری‌ها ارسال می‌کند. بعد از این مرحله فروشگاه‌های بزرگ محدوده خرید خود را از این فروشگاه انجام می‌دهند و فروشگاه‌های جزئی از فروشگاه‌های بزرگتر خرید می‌کنند.

با این اوصاف در نظر بگیرید که شرکت‌های پخش در همه استان ها فروشگاه توافقی ندارند و برخی از استان‌ها باید از همسایه‌های خود آلبوم‌ها را درخواست کنند! شاید فقط پخش مویرگی بعضی از شرکت‌ها در تهران وجود داشته باشد آن هم به صورت بسیار محدود و برای چند فروشگاه با حجم کاری زیاد.
بنابراین در این زمان وقتی یک شرکت ادعای پخش در زمان مشخصی می‌کند تقریبا ظاهری است. چون اگر خوش بینانه بررسی شود فقط در فروشگاه‌های طرف قرارداد این عمل انجام می‌شود که تعدادشان کمتر از تعداد استان‌های کشورمان است.
 
حال نگاهی به پخش در یک کشور؛ . . . نه اجازه دهید به پدیده پخش در جهان نگاهی اندازیم. یک شرکت معمولی پخش در آمریکا، به راحتی تمام منطقه آمریکای شمالی را تحت پوشش قرار می‌دهد. آمریکا اولین و بزرگترین بازار مصرف موسیقی است و کانادا ششمین بازار بزرگ مصرف است. یعنی به راحتی می‌توان حجم کاری یک شرکت معمولی پخش را حدس زد. در عین حال شرکت های بسیار بزرگی هستند که ضمن پوشش منطقه آمریکا، آمریکای مرکزی، بازار اروپا و آسیای شرقی را تحت پوشش قرار می‌دهند. برای پخش یک آلبوم، (به خصوص اگر متعلق به هنرمند معروفی باشد) از مدتی قبل، زمان غیر متعارفی اعلام می‌شود و پس از ارسال آلبوم به همه نمایندگی‌ها و مراکز، با توجه به سیاست‌های کاری، همزمان یا با تاخیر یک یا چند روزه در همه جای دنیا پخش می‌شود. و در عین حال راس زمان غیرمتعارف مثلا ساعت 2 بامداد صفی طویل در مقابل فروشگاه است تا آلبوم هرچه زودتر تهیه و شنیده شود.

فروش همزمان صورت می‌گیرد، آلبوم‌ها به تعداد کافی در همه مراکز وجود دارد، فروشگاهی از قوانین عدول نمی‌کند و زودتر از موعد پخش نمی‌کند، قیمت آلبوم در همه فروشگاه‌های یک منطقه (کشور یا قاره) یکسان است و از یک کوچه تا کوچه بعد متفاوت نیست. به جای آلبوم اصل، کپی ارائه نمی‌شود. اینسرت‌های آلبوم های اصل با کیفیت بسیار بالا و با اطلاعات بسیار کاملی عرضه می‌شود. همزمان یا با تاخیر فروش آلبوم یا تراکی آن‌لاین آغاز می‌شود.
 
با این وجود، عمل شرکت پخش آلبوم ساعت 9 هر چند جنبه تبلیغاتی داشت، ولی می‌تواند آغاز خوبی برای ورود به عرصه پخش حرفه‌ای باشد. اعلام اینکه آلبوم در نمایندگی‌های سایر شهرها زودتر از تهران پخش می‌شود و هم‌چنین اعلام تبلیغاتی ساعت پخش آلبوم، گام‌های موثری هستند. هر چند مشخص است که ساعت شروع به کار فروشگاه‌ها و مراکز پخش معمولا ساعت 9 صبح است و با اعلام نکردن هم پخش آلبوم از همین ساعت آغاز می شد!!


منبع:موسیقی ما

سینمای دفاع مقدس ژانری ملی ست که پس از دوران دفاع مقدس به عنوان یکی از ژانر های سینمایی خود را به سینمای ایران معرفی کرد.
این سینما در تصویرهایی که تاکنون از جنگ،رویدادها و رشادت ها عرضه کرده است سعی نموده که هیچ وقت کم و کاستی در عرضه نداشته باشد.فیلم ها و قصه های گوناگون با زاویه دید مختلف از جنگ برای مخاطبان. مخاطبانی از هر جنس و سن و سال.

سینمای دفاع مقدس پس از دوران اوج خود در دهه هفتاد شمسی، رو به افول گذاشت و رونق خود را از دست داد و به تولیدات اندک بسنده کرد.اما در همین تولیدات اندک هم سعی بر این بود که روایی ترین قصه ها از رویدادهای مختلف عرضه شود اما کنار کشیدن کارگردان های بزرگ این ژانر و مشکلاتی که در راه ادامه تولید چنی فیلم هایی وجود داشت باعث شد سینمای دفاع مقدس کم کم در سایه قرار بگیرد. افول سینمای دفاع مقدس دلایل دیگری هم دارد؛ دلایلی که البته به مخاطب این ژانر ملی سینما برنمی گردد. سلیقه مخاطبان ایرانی در بازه های مختلف زمانی هم آژانس شیشه ای را پسندیده است هم "لیلی با من است" را و هم "دوئل" و هم "روز سوم". اما کیست که نداند خیلی حرف ها در دل رویدادها بوده اند که هنوز به تصویر کشیده نشده اند.چه تصویرها که هنوز از جلوی لنز دوربین ها رد نشده اند.روایت ها و قصه ها از جنگ هشت ساله بسیار است و این باعث رشد پتانسیل  بالای ژانری شده که روزگارانی واقعیت در دل زمان و مکان داشته است.

در بیست و اندی سال که از ظهور سینمای دفاع مقدس در سینمای ایران گذشته است؛نگاه ها و سلیقه ها در نزد سینماگران و مخاطبان اندکی تغییر کرده است.دیگر نمی توان فیلم هایی که در اواخر دهه 60 و در طول دهه هفتاد در این ژانر به نمایش درآمده اند به خورد مخاطب امروزی داد.(سوا از اتفاق های این سینما مثل آژانس شیشه ای و لیلی با من است). سبک قصه گویی ها هم تغییر پیدا کرده است.

سینمای دهه هفتاد مخاطبی داشت که دل جنگ و رویدادهای آن بیرون آمده بود و واقعیت های جنگ را کاملا لمس کرده بود اما خیل عظیم مخاطب امروزی در دوران اواخر جنگ و پس از آن به دنیا آمده اند و قطعا تصویر روشنی از آن دوران ندارند.تصویری که به 2 نسل نشان داده می شود آیا باید یکسان باشد؟متاسفانه به دلایل مختلف کاگردانان این ژانر هم رغبتی به ساخت فیلم هایشان با محوریت دفاع مقدس ندارند.ابراهیم حاتمی کیا که خود را دیکته نوشته شده می داند و به سمت سینمای اجتماعی رفته است.رسول ملاقلی پور که پس از "میم مثل مادر" نماند و پرکشید و دیگر کارگردانان همچون حسین قاسمی جامی،احمدرضا درویش ....

به جرات می توان گفت که نقطه عطفی برای پیوند سینمای دیروز دفاع مقدس و سینمای امروز آن نیاز است.اشتباه نکنید! این نقطه عطف تریلوژی اخراجی ها نیست.شاید اگر "رقص پرواز" یک فیلم سینمایی بود و به صورت سریال از سیما پخش نمی شد میتوانست نقطه پیوند سینمای دیروز و امروز دفاع مقدس باشد.سینمای ایران سوژه و قصه کم ندارد.رمان کم ندارد.به طور مثال همین کتاب "دا" که داستانی واقعی از روزگاران جنگ است و حالا دارد به چاپ دوازدهم می رسد.یک کتاب،یک قصه واقعی که می تواند دستمایه یک قصه سینمایی باشد.(تهمینه میلانی قرار است به زودی فیلم سینمایی با اقتباس از همین قصه بسازد.فیلمنامه در حال نوشته شدن است).
نگذاریم سینمای دفاع مقدس روز به روز خاک بگیرد و محو شود.درباره همین سوم خرداد مگر چند فیلم ساخته شده است؟ غیر از "روز سوم" که می توانست پرداخت بهتری داشته باشد و تصویری کامل تر؟ یا درباره ناوچه پیکان و رشادت های خدمه آن؟...چند فیلم داریم؟ اصلا فیلمی داریم؟ چرا هالیوود می تواند "پرل هابر" را بسازد و آن را نشان همه دنیا بدهد اما ما نمی توانیم؟

سینمای دفاع مقدس مهجور نمانده است.خود به دست خود دارد تبدیل می شود به یادگار و خاطره.
انجمن سینمای دفاع مقدس حمایت های خوبی از تولیدات این حوزه می کند اما ما کار در خور شایسته کم داریم.خیلی از رویدادهای دفاع مقدس هنوز به تصویر کشیده نشده اند.

بهتر است دست اندرکاران این حوزه فضا و بستری را برای کار کردن کارگردانان این ژانر باز کنند تا آنها هم بتوانند با فراغ بال به سراغ سوژه ها بروند.سینمای ایران و مخاطبان آنها منتظر یک اتفاق از نوعی دیگر از سینمای دفاع مقدس هستند.اتفاقی به مانند آژانس شیشه ای ها و ...
 
 

یادداشت بابک ریاحی پور درباره سیروان و بنیامین